Inżynieria Mineralna https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe <p><strong><span class="aCOpRe">Inżynieria Mineralna – <em>Journal of the Polish Mineral Engineering Society</em></span></strong></p> <p>Inżynieria Mineralna to oficjalne czasopismo Polskiego Towarzystwa Przeróbki Kopalin.</p> <p>Polityka wydawnicza Inżynierii Mineralnej wynika z realizacji podstawowego celu istnienia czasopisma naukowego – nauka to publikowanie.</p> <p>Inżynieria Mineralna zakłada przede wszystkim wsparcie dla autorów oraz młodych naukowców (stąd bardzo liberalne reguły publikowania w IM) oraz na upowszechnianiu nauki w najszerszy możliwy sposób.</p> <p>Inżynieria Mineralna tworzyła swą politykę wydawnicza w opraciu o model 3. sektorowy, wynikający ze statutu wydawcy: mamy ambicję łączyć samorząd, politykę, NGOsy, przemysł oraz naukę, w poszukiwaniu najefektowniejszych rozwiązań w zakresie inżynierii mineralnej i nauk pokrewnych.&nbsp;</p> <p>Co istotne, wydawca Inżynierii Mineralnej działa non-profit, w dodatku często wspiera organizację konferencji naukowych.</p> Polskie Towarzystwo Przeróbki Kopalin pl-PL Inżynieria Mineralna 1640-4920 Rozkład ciśnienia w ośrodku porowatym podczas zjawiska kolmatacji przebiegającego zgodnie z pierwszą kinetyką bez linearyzacji wyrażenia określającego porowatość rozważanego ośrodka w funkcji położenia i czasu https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/471 <p>Zjawisko kolmatacji występuje w przyrodzie wszędzie tam, gdzie dochodzi w ośrodkach porowatych do przepływów cieczy niosących<br>zawieszone cząstki stałe. Nawet „najczystsza” woda dopływająca do studni po pewnym czasie spowoduje jej zakolmatowanie, a tym<br>samym spadek jej wydajności, co jest zjawiskiem negatywnym.<br>Badania prowadzone w naszym ośrodku od lat 60-tych ubiegłego wieku [1,4-14] doprowadziły do opracowania matematycznego<br>opisu zjawiska kolmatacji [4-8,13,14] oraz przeprowadzenia szeregu eksperymentów ją weryfikujących [9-14]. Uzyskane wyniki<br>wykorzystano również podczas prób uszczelnienia górotworu wokół wyrobiska górniczego [12].<br>W niniejszym artykule podjęto próbę określenia obszaru К w przypadku przebiegu zjawiska kolmatacji zachodzącego zgodnie<br>z kinetyką pierwszą, oraz podania zależności opisujących rozkład ciśnienia h(x,t) dla przepływu bez kolmatacji i z kolmatacją bez<br>linearyzacji wyrażenia ε(x,t)-3 w otoczeniu εo gdzie ε określa porowatość ośrodka w funkcji położenia i czasu.<br>Określenie obszaru К pozwala nam na jednoznaczne wyprowadzenie dokładnego rozkładu ciśnienia h(x,t) podczas przepływu<br>z kolmatacją przez ośrodek porowaty bez linearyzacji, a następnie porównania rozwiązań układu równań kolmatacji metodą<br>linearyzacji i metodą dokładną przy wykorzystaniu bezwymiarowej postaci funkcji ξ.<br>W trakcie prowadzenia badań eksperymentalnych próba dopasowania rzeczywistego zjawiska do opracowanego modelu<br>matematycznego obarczona była dużą niepewnością wynikającą prawdopodobnie z zastosowania linearyzacji członu ε(x,t)-3.<br>W artykule autorzy wyjaśniają co generuje odstępstwo metody przybliżonej od dokładnego rozwiązania oraz zwracają uwagę, że<br>dokładne rozwiązanie bardziej oddaje sens fizyczny matematycznego modelu opisu zjawiska oraz zdefiniowanych współczynników<br>kolmatacji a w szczególności parametru αo.</p> Wiktor FILIPEK Krzysztof BRODA Copyright (c) 2024 Wiktor FILIPEK,Krzysztof BRODA https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 7–14 7–14 10.29227/IM-2023-02-50 Zmiany w wynikach ekonomicznych kamieniołomów https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/472 <p>Artykuł dotyczy analizy zmian wyników ekonomicznych 6 kamieniołomów w latach 2013-2018, czyli poprawy i pogorszenia wyników<br>ekonomicznych. Analiza pokazuje, że na zmiany wyników ekonomicznych wpływają głównie zmiany w zarządzaniu sprzedażą<br>i kosztami zmiennymi.</p> Jaroslav DVOŘÁČEK Radmila SOUSEDÍKOVÁ Radmila ZAPLETALOVÁ Petr RYS Copyright (c) 2024 Jaroslav DVOŘÁČEK,Radmila SOUSEDÍKOVÁ,Radmila ZAPLETALOVÁ,Petr RYS https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 15–22 15–22 10.29227/IM-2023-02-51 Test of Air Dust in the Mine Conditions during Operation of a Compact Dry Deduster Prototype https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/473 <p>Artykuł dotyczy zagadnienia zastosowania innowacyjnego rozwiązania służącego do czyszczenia maszyn i urządzeń znajdujących<br>się w wyrobiskach górniczych z zastosowaniem technologii UCT (Underground Cleaning Technology). Podczas czyszczenia podawana<br>jest pod ciśnieniem mieszanina gazów składająca się w głównej mierze z dwutlenku węgla (suchy lód), który sublimując zwiększa<br>efektywność czyszczenia. Podczas prac powstaje zapylenie powietrza wynikające z obecności w wyrobisku nagromadzeń pyłu<br>węglowego i kamiennego oraz z emisji pyłów z procesu czyszczenia. W artykule przedstawiono wyniki pomiarów rozkładu zapylenia<br>na stanowisku pracy oraz w jego otoczeniu. W procesie czyszczenia zastosowano aktywne sposoby redukcji zapylenia powietrza<br>za pomocą suchego odpylacza filtracyjnego. Badaniami objęto również strumień powietrza na wlocie do odpylacza oraz na jego<br>wylocie. Na podstawie wykonanych pomiarów in situ oceniono wpływ metody czyszczenia urządzeń górniczych na stan powietrza<br>w wyrobisku oraz możliwości zastosowania technologii UCT w podziemnych zakładach górniczych.</p> Zbigniew KUCZERA Rafał ŁUCZAK Piotr ŻYCZKOWSKI Zbigniew SZKUDLAREK Marek KALITA Piotr KRAWCZYK Piotr CHONDROKOSTAS Copyright (c) 2024 Zbigniew KUCZERA,Rafał ŁUCZAK,Piotr ŻYCZKOWSKI,Zbigniew SZKUDLAREK,Marek KALITA,Piotr KRAWCZYK,Piotr CHONDROKOSTAS https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 23–28 23–28 10.29227/IM-2023-02-52 Zarządzanie pierwiastkami ziem rzadkich (REE) w gospodarce światowej: studium przypadku Neodymiun https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/474 <p>Niniejsze opracowanie stanowi przegląd wykorzystania pierwiastków ziem rzadkich (REE) w gospodarce światowej w oparciu o magnesy<br>trwałe zużywające głównie mieszaninę neodymu (Nd), prazeodymu (Pr) i dysprozu (Dy) oraz ceru (Ce), a także gadolin (Gd)<br>w znacznie mniejszych ilościach. W rzeczywistości segment rynku magnesów jest największym rynkiem metali ziem rzadkich (REM)<br>pod względem wolumenu i nadal będzie osiągał lepsze wyniki niż inne segmenty rynku. W raporcie „Rare Earths, Outlook to 2030”<br>zaprezentowanym podczas Green Car Congress w dniu 3 lutego 2021 r. i opracowanym przez prognozę Roskill Commodity Research,<br>nabytym w czerwcu 2021 r. przez Wood Mackenzie, wiodącą światową firmę zajmującą się badaniami, doradztwem i analityką danych,<br>zasilającą biznes z branży zasobów naturalnych, Roskill prognozuje, że zastosowania magnesów ziem rzadkich będą stanowić<br>~40% całkowitego zapotrzebowania do 2030 r., co zwiększy potencjał ścisłej równowagi podaży i popytu w przypadku kluczowych<br>magnetycznych REE. Przedstawiono i omówiono podaż pierwiastków ziem rzadkich na rynku USA, Europy, Japonii i Chin.</p> Dariusz SALA Bogusław BIEDA Copyright (c) 2024 Dariusz SALA,Bogusław BIEDA https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 29–36 29–36 10.29227/IM-2023-02-53 Analiza rynku złota – wybrane aspekty https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/475 <p>Szczególnie cennymi surowcami mineralnymi są metale i kamienie szlachetne. Do metali szlachetnych zalicza się złoto, srebro<br>i platyna, natomiast w grupie kamieni szlachetnych są m.in. diamenty, rubiny, szmaragdy, szafiry i wiele innych. Złoto jako kopalina<br>nie odgrywa istotnego znaczenia gospodarczego, a jako metal jest mało użyteczne. Jednak od dawna stanowi symbol władzy, bogactwa<br>i bezpieczeństwa. Ta symbolika stanowi podstawę wartości tego kruszcu.<br>Artykuł stanowi omówienie wybranych aspektów rynku złota. Przedstawia informacje na temat pochodzenia złota i lokalizację<br>miejsc z największymi złożami złota na świecie. Przybliża największych producentów złota oraz czołowe kopalnie, w których poziom<br>wydobycia stanowi prawie 12% globalnego wydobycia złota. Prezentuje możliwe kierunki wykorzystania złota, które znajduje<br>zastosowanie głównie w branży jubilerskiej, w stomatologii oraz jako inwestycja. Dodatkowo przedstawiono społeczny i przyrodniczy<br>aspekt wydobycia złota. Autorzy zwracają szczególną uwagę na nielegalne „kopalnie”, którym obce są działania fair trade i których<br>działalność degraduje ogromną skalę terenów lasów deszczowych.</p> Barbara KOWAL Szymon PRUSAK Przemysław POKUSA Copyright (c) 2024 Barbara KOWAL,Szymon PRUSAK,Przemysław POKUSA https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 37–44 37–44 10.29227/IM-2023-02-54 Skuteczność niektórych kompozycji mineralnych na bazie węgla w dekontaminacji i ochronie środowiska wód małych rzek miejskich https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/476 <p>Zbadano skuteczność szlamu z przeróbki węgla marki "T", pirocarbonu technicznego i ich mieszaniny jako adsorbentów do odkażania<br>wody drenażowej z zanieczyszczeń organicznych. Zanieczyszczone próbki wody zostały pobrane z systemu odwadniającego zwykłej<br>stacji obsługi samochodów, a następnie poddane działaniu adsorbentów. Absorpcja wody i chemiczne zapotrzebowanie tlenu (ChZT)<br>były kontrolowane jako parametry jakości wody i skuteczności dekontaminacji.<br>Jako najskuteczniejszy adsorbent dla mieszanych zanieczyszczeń petrochemicznych i mechanicznych zastosowano mieszaninę 4:1<br>szlamu z rafinerii węgla i pirocarbonu technicznego. Stwierdzono, że kompozycja ta skutecznie odkaża wodę z mieszanych zanieczyszczeń<br>organicznych.<br>Wkłady do oczyszczania wody wypełnione tą kompozycją adsorbentów wykazały wysoką skuteczność odkażania, eliminując około<br>85% petrochemicznych zanieczyszczeń wody. Wydajność ta nie ulega znacznemu pogorszeniu, a 4 kg adsorbentu powinno wystarczyć<br>do oczyszczenia ilości ścieków powstających na stacji benzynowej przez co najmniej miesiąc.</p> Sergiy BORUK Vasyl KULISH Igor WINKLER Olena BORUK Vitaliy KOCHAN Copyright (c) 2024 Sergiy BORUK,Vasyl KULISH,Igor WINKLER,Olena BORUK,Vitaliy KOCHAN https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 45–50 45–50 10.29227/IM-2023-02-55 Czysta technologia odsiarczania węgla redukująca emisję SO2 ze spalania węgla w elektrociepłowniach https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/477 <p>Elektrownie wykorzystujące węgiel jako środek energetyczny emitują do atmosfery duże ilości zanieczyszczeń o różnej postaci. Spalanie<br>węgla wiąże się z zanieczyszczeniem środowiska za pomocą pyłów wydobywających się z kominów oraz za pomocą lotnych hałd<br>popiołów.Uzupełnieniem zanieczyszczeń mechanicznych są zanieczyszczenia chemiczne powstające w wyniku działania substancji<br>chemicznych zawartych w spalinach, które mogą być jeszcze bardziej niebezpieczne niż stałe, naruszając równowagę ekologiczną<br>terenów wokół kompleksów energetycznych. W celu ograniczenia oddziaływania gazów na środowisko wymagane jest podjęcie<br>w przyszłości szeregu działań mających na celu monitorowanie emisji szkodliwych gazów zgodnie z krajowymi i międzynarodowymi<br>przepisami ochrony środowiska.<br>Ponadto, biorąc pod uwagę toksyczność gazów siarkowych dla flory i fauny, w pracy przeanalizowano, na podstawie oryginalnych<br>doświadczeń, różne metody (odsiarczanie flotacyjne, odsiarczanie magnetyczne, odsiarczanie bakteryjne) redukcji zawartości siarki<br>w węglu przed zastosowaniem w elektrociepłowniach.</p> Camelia BĂDULESCU Diana MARCHIŞ Daniela Ionela CIOLEA Copyright (c) 2024 Camelia BĂDULESCU,Diana MARCHIŞ,Daniela Ionela CIOLEA https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 51–56 51–56 10.29227/IM-2023-02-56 Środowisko i jego wpływ na ekosystemy wodne krajobrazów przemysłowych https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/478 <p>Środowisko zmienia się znacząco wraz ze wzrostem populacji ludzkiej. W wielu przypadkach, zwłaszcza w aglomeracjach miejskich<br>i przemysłowych, wartości graniczne dla długoterminowego pozytywnego zrównoważonego rozwoju zostały już osiągnięte. Powietrze<br>i ekosystemy wodne są najbardziej zagrożonymi obszarami środowiska. Biorąc pod uwagę, że woda jest życiem, a jej zanieczyszczenie<br>zagraża zdrowiu i życiu ludzi, fauny i flory, poniższy artykuł koncentruje się na tym, jak zidentyfikować zagrożenia dla bezpieczeństwa,<br>a następnie wyeliminować je do akceptowalnego poziomu przy użyciu metod naukowych i opcji technicznych.</p> Šárka KROČOVÁ Vladimír ČABLÍK Darja KUBEČKOVÁ Małgorzata KRYLOW Kamila ROUCHALOVÁ Copyright (c) 2024 Šárka KROČOVÁ,Vladimír ČABLÍK,Darja KUBEČKOVÁ,Małgorzata KRYLOW,Kamila ROUCHALOVÁ https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 57–62 57–62 10.29227/IM-2023-02-57 Otrzymywanie koncentratów tytanu z popiołów lotnych https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/479 <p>Celem pracy było zwrócenie uwagi na możliwość wykorzystania popiołów lotnych ze spalania węgla kamiennego jako źródła<br>koncentratów tytanu. Zrealizowane prace badawcze miały na celu określenie warunków obróbki wstępnej popiołów lotnych<br>w procesie alkalicznej aktywacji termicznej za pomocą węglanu sodu i ich wpływu na wydzielania związków tytanu w procesach<br>hydrometalurgicznej obróbki. Proces przeprowadzono dla mieszanek popiołu i węglanu sodu w stosunku wagowym 1 do 1,1.<br>Otrzymane mieszaniny ogrzewano przez 1 godzinę w temperaturze 973K, 1023K i 1083K. Po ostudzeniu i rozdrobnieniu ługowano<br>otrzymaną pozostałość poreakcyjną za pomocą kwasu chlorowodorowego i azotowego (V). Wyniki analizy chemicznej i skaningowej<br>analizy mikroskopowej wraz z analizą EDS i analizą rentgenowską wykorzystano do określenia właściwości chemicznych i fizycznych<br>badanych substratów i produktów obróbki popiołu lotnego. Przeprowadzono analizę możliwości wydzielania koncentratów tytanu<br>z popiołów lotnych powstających w procesie spalania w kotłach pyłowych z wybranych krajowych elektrowni. Stwierdzono zależność<br>stężenia tytanu w otrzymanym koncentracie od temperatury prowadzenia procesu aktywacji oraz od rodzaju kwasu w procesie obróbki<br>hydrometalurgicznej. Zawartość tytanu w otrzymanych koncentratach wynosiła od 39,3% do 60,8%, co odpowiada zawartości tego<br>pierwiastka w eksploatowanych obecnie rudach tytanu.</p> Henryk ŚWINDER Copyright (c) 2024 Henryk ŚWINDER https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 64–68 64–68 10.29227/IM-2023-02-58 System monitorowania położenia koparek i wielonaczyniowych węgla brunatnego i bezpieczeństwa ich pracy https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/480 <p>Celem systemu śledzenia w czasie rzeczywistym pozycji koparek i ładowarek górniczych jest usprawnienie zarządzania i kontroli<br>wydobycia węgla brunatnego w kopalniach odkrywkowych oraz poprawa bezpieczeństwa pracy. System oblicza położenie koparki<br>kołowej wykorzystując dane z urządzeń GNSS zainstalowanych na gigantycznych maszynach górniczych, inklinometrów oraz<br>inercyjnych jednostek pomiarowych znajdujących się na każdej maszynie górniczej. Dane przesyłane są z maszyn i przechowywane<br>w bazach danych na serwerach. Wizualizacja ruchu koparki kołowej w czasie rzeczywistym realizowana jest w oprogramowaniu firmy<br>KVASoftware s.r.o., które umożliwia pracę z cyfrowym modelem terenu, geologią złoża i nadkładu, w tym obiektami zagrażającymi<br>bezpieczeństwu pracy. W artykule opisano procedurę przygotowania danych i konfiguracji całego systemu na różnych poziomach<br>KVASoftvare s.r.o. produkty oprogramowania. Szczegółowo opisano także jego zastosowanie ze względu na bezpieczeństwo pracy<br>w ciężkiej eksploatacji górniczej, szczególnie na terenach objętych eksploatacją podziemną lub na terenach niebezpiecznych ze względu<br>na występowanie deformacji tektonicznych w nadkładzie i w pokładzie.</p> Vít SLÁDEK Stanislav DEJL Roman KAPICA Dana VRUBLOVÁ Roman BAUER Copyright (c) 2024 Vít SLÁDEK,Stanislav DEJL,Roman KAPICA,Dana VRUBLOVÁ,Roman BAUER https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 69–78 69–78 10.29227/IM-2023-02-59 Zastosowanie sztucznych sieci neuronowych ANN do prognozowania temperatury powietrza w wyrobiskach ścianowych wietnamskich kopalń antracytu https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/481 <p>Aby zaspokoić rosnące zapotrzebowanie Wietnamu na energię, kopalnie zwiększają wydobycie węgla, przez co wzrasta głębność<br>eksploatacji i zakładane są nowe poziomy wydobywcze na coraz większych głębokościach. Wzrost intensywności i efektywności<br>wydobycia może być realizowany poprzez wydajne kompleksy ścianowe o dużej mocy elektrycznej maszyn i urządzeń. Warunki<br>klimatyczne w Wietnamie, warunki geologiczne zalegania pokładów węgla, głębokości eksploatacji, zastosowanie maszyn o większej<br>mocy elektrycznej, mechanizacja robót górniczych przyczyniają się do wzrostu temperatury powietrza w podziemnych wyrobiskach<br>górniczych. W celu zapewnienia wymaganych warunków pracy górników należy zwiększyć efektywność wentylacji wyrobisk. Niestety<br>nie zawsze jest to niewystarczające dla zapewnienia wymaganych warunków i konieczne jest zastosowanie układów chłodzenia<br>powietrza z wykorzystaniem systemów klimatyzacji. Na zmiany temperatury powietrza w wyrobiskach górniczych wpływa wiele<br>czynników naturalnych i technicznych oraz organizacyjnych, które trudno je ująć metodami analitycznymi. Dlatego do prognozowania<br>temperatury zaproponowano metodę opartą na modelu sztucznej sieci neuronowej ANN, która umożliwia prognozowanie<br>temperatury w powietrza wyrobisk ścianowych. Wyniki prognozy temperatury powietrza zostały porównane z danymi pomiarowymi.<br>Z przeprowadzonych analiz wynika, że dane rzeczywiste i prognozowane są ze sobą zgodne, dlatego przedstawiona metoda może być<br>wykorzystana jako narzędzie służb górniczych w walce z zagrożeniem klimatycznym w wyrobiskach podziemnych.</p> Truong Tien QUAN Klaudia ZWOLIŃSKA-GLĄDYS Rafał ŁUCZAK Marek BOROWSKI Copyright (c) 2024 Truong Tien QUAN,Klaudia ZWOLIŃSKA-GLĄDYS,Rafał ŁUCZAK,Marek BOROWSKI https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 79–86 79–86 10.29227/IM-2023-02-60 Bioakumulacja i bioługowanie Cu, Pb i Zn z odpadów górniczych https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/482 <p>Przedmiotem niniejszego badania było określenie skuteczności szczepów Aspergillus niger (Pezinok) i Neosartorya fischeri<br>w bioługowaniu i bioakumulacji metali z odpadów górniczych ze stawu osadowego Hodruša. Odpady wykorzystane w pracy<br>zawierały frakcje 0,10 mm o masie 1 i 2 g z różnych głębokości matrycy glebowej, próbki A: 10–20 cm, próbki B: 20–30 cm. Skupiliśmy<br>się na pierwiastkach miedzi, ołowiu i cynku z zawartością poszczególnych pierwiastków (mg/kg) miedź – w próbkach A 487 mg/kg,<br>w próbkach B 115 mg/kg. Ołów – próbki A 1208 mg/kg, próbki B 582 mg/kg. Cynk – próbki A 6970 mg/kg, próbki B 6808 mg/kg.<br>Potwierdziliśmy skuteczność szczepu Aspergillus niger w tym procesie ze względu na produkcję kwasów organicznych (kwas cytrynowy,<br>kwas szczawiowy, kwas octowy). W części eksperymentalnej stwierdziliśmy, że najskuteczniejszym szczepem w określaniu wydajności<br>ekstrakcji i stężenia metali w roztworze po bioługowaniu był szczep Aspergillus niger. Szczep Neosartorya fischeri wydaje się być<br>najbardziej efektywny w akumulacji metali w roztworze i akumulacji metali w biomasie. Zjawisko to można uzasadnić różnymi<br>właściwościami ścian komórkowych poszczególnych szczepów grzybów i należy pamiętać o tych różnicach przy porównywaniu<br>właściwości biosorpcyjnych.</p> Patrik ČERMÁK Slavomír ČERŇANSKÝ Copyright (c) 2024 Patrik ČERMÁK,Slavomír ČERŇANSKÝ https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 87–92 87–92 10.29227/IM-2023-02-61 Badania nad stworzeniem modeli analizy przestrzennej na potrzeby opracowania Mapy Wskaźnika Podatności na Covid-19 w mieście Hanoi https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/483 <p>Epidemia Covid-19 jest stopniowo wycofywana w Wietnamie, a także na całym świecie, jednak pojawienie się różnych wariantów<br>wirusa SARS COVID 2 pozostaje ryzykiem, które może doprowadzić do nawrotu choroby. Dlatego przygotowanie informacji<br>wspomagających zapobieganie epidemiom, w szczególności map ryzyka chorób opartych na danych przestrzennych, jest niezbędne,<br>aby Wietnam mógł bezpiecznie żyć z wirusem SARS COVID 2. W artykule przedstawiono metodę tworzenia mapy miasta Hanoi<br>wrażliwej na COVID-19 z wykorzystaniem technologii GIS. Stamtąd na tej mapie można zidentyfikować obszary o wysokim ryzyku<br>szybkiej infekcji, gdy w społeczności występują pierwsze przypadki, oraz regiony o wysokim ryzyku wybuchu. Informacje te pomagają<br>rządowi zaplanować priorytetowe traktowanie wczesnego objęcia szczepieniami, a także zaproponować rozsądne środki zapobiegania<br>epidemii.</p> Thi Thu NGUYEN Minh Quang NGUYEN Long Quoc NGUYEN Tomasz LIPECKI Copyright (c) 2024 Thi Thu NGUYEN,Minh Quang NGUYEN,Long Quoc NGUYEN,Tomasz LIPECKI https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 93–100 93–100 10.29227/IM-2023-02-62 Analiza postępów realizacji Strategii Europa 2020 w zakresie zmian klimatu i zrównoważonego wykorzystania energii w Polsce https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/484 <p>Artykuł przedstawia refleksje na temat realizacji Strategii Europa 2020 dla Polski. Strategia obejmuje pięć obszarów, tj. badania<br>i rozwój, edukację i szkolnictwo wyższe, ograniczanie ubóstwa i wykluczenia społecznego, zatrudnienie oraz energię i klimat,<br>które zostały poddane analizie w niniejszym artykule. Ponieważ zapisy strategii powinny być już zrealizowane, konieczna jest dziś<br>weryfikacja postępu prac, a także porównanie osiągnięć z założonym planem. Aby móc ocenić postępy w realizacji planu strategicznego,<br>konieczne jest wyznaczenie wskaźników, które pozwolą określić, czy prowadzone działania ułatwiają osiągnięcie celów, czy też należy<br>je skorygować. W tym celu autorzy posłużyli się 4 wskaźnikami. Aby móc prognozować, kiedy Polska osiągnie wyznaczone wartości<br>do 2022 r., autorzy skonstruowali modele matematyczne, za pomocą których prognozowano wartości wskaźników. Uzyskane wyniki<br>zostały podsumowane i zidentyfikowano środki zaradcze, które mogą pomóc wyeliminować wykryte nieprawidłowości. Pomyślne<br>wdrożenie strategii będzie miało znaczący wpływ na zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego Polski i zrównoważonego rozwoju<br>środowiska.</p> Aurelia RYBAK Ewelina Włodarczyk Copyright (c) 2024 Aurelia RYBAK,Ewelina Włodarczyk https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 101–108 101–108 10.29227/IM-2023-02-63 Określenie poziomu efektywności przedsiębiorstw zajmujących się dystrybucją gazu w zachodnim obwodzie Ukrainy https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/485 <p>W artykule dokonano analizy aktualnej sytuacji i procesów przemian strukturalnych w ukraińskim sektorze gazu ziemnego,<br>szczególnie w jego zachodnim regionie. Ciągłe występowanie naruszeń równowagi rynkowej pomiędzy podażą i popytem spowodowało<br>konieczność przeprowadzenia reform w sektorze gazowym Ukrainy i jej regionów. Z punktu widzenia bezwarunkowego znaczenia<br>przedsiębiorstw dystrybucji gazu w kształtowaniu struktury i funkcjonowaniu sektora gazowego państwa, znaczenie prawidłowego<br>funkcjonowania sieci dystrybucyjnych gazu ziemnego wśród odbiorców w dobie wojny oraz kryzysów polityczno-gospodarczych<br>pozwoli na zmniejszenie poziom potencjalnych zagrożeń, a także zapewnić integralność zliberalizowanego systemu dystrybucji<br>gazu ziemnego jako całości. Metody zastosowane w procesie analizy poziomu efektywności regionalnych systemów dystrybucji gazu<br>obejmują metodologię ocen eksperckich, co pozwoliło na uogólnioną ocenę oczekiwanych wyników, przyczyniło się do ujednolicenia<br>istniejących podejść, odzwierciedlających poziom ekonomii i rynku efektywność, działalność innowacyjna i stabilność finansowa<br>przedsiębiorstw zajmujących się dystrybucją gazu. W trakcie badania udało się określić poziom zapotrzebowania na kompleksowe<br>działania, obejmujące szereg działań – analizę otoczenia instytucjonalnego zachodnio ukraińskiego rynku dystrybucji gazu ziemnego,<br>w skład którego wchodzą następujące spółki akcyjne: „Wołyńhaz”, „Również” , „Iwano-Frankiwsk”, „Ternopolhaz”, „Lwówhaz”,<br>„Zakarpacie”, „Hemlnytschaz”, „Czerniowce”. W wyniku badania stwierdzono, że poziom dostaw z zachodnio ukraińskich spółek<br>zajmujących się dystrybucją gazu regularnie się zmienia; Spółkę Akcyjną „Zakarpacie” można uznać za najbardziej perspektywiczną<br>i konkurencyjną; jednocześnie Spółka Akcyjna „Ternopilhaz” charakteryzuje się najniższym poziomem swojej aktywności zawodowej.</p> Dariusz SALA Kostiantyn PAVLOV Оlena PAVLOVA Roman DYCHKOVSKYI Vladyslav RUSKYKH Sergiy PYSANKO Copyright (c) 2024 Dariusz SALA,Kostiantyn PAVLOV,Оlena PAVLOVA,Roman DYCHKOVSKYI,Vladyslav RUSKYKH,Sergiy PYSANKO https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 109–122 109–122 10.29227/IM-2023-02-64 Możliwość wykorzystania w technologiach górniczych niebezpiecznych odpadów wtórnych z termicznego przekształcania odpadów komunalnych https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/486 <p>Problem związany z ciągłym wzrostem ilości wytwarzanych odpadów komunalnych wymaga podjęcia zdecydowanych działań<br>zarówno u źródła (edukacja „producentów” odpadów) jak i związanych ze sposobem ich utylizacji. Jednym ze sposobów jest<br>przekształcenie termiczne odpadów. Działanie to nie rozwiązuje całkowicie problemu, gdyż w efekcie procesu termicznego powstają<br>odpady wtórne. Pozwala to jednak na znaczne ograniczenie pierwotnej masy odpadów o ok. 60–70% i objętości o ok. 80–95%. Od<br>strony fizycznej odpady wtórne stanowią żużle, popioły i pyły, a te – zgodnie z obowiązującą klasyfikacją – w części zaliczane są do<br>odpadów niebezpiecznych.<br>W artykule przedstawiono koncepcję ich wykorzystania w technologiach górniczych związanych z wypełnianiem pustek podziemnych.<br>W tym celu należy wyselekcjonowane odpady poddać badaniom pod kątem możliwości ich wykorzystania w instalacjach odzysku<br>odpadów.<br>W pracy przedstawiono wstępne wyniki badań parametrów fizycznych wybranych odpadów, a także badań chemicznych związanych<br>z ustaleniem ich składu. Wskazano kierunek dalszych badań parametrów „technologicznych”, których znajomość będzie niezbędna<br>na potrzeby zaprojektowania przyszłej instalacji odzysku odpadów.</p> Wacław ANDRUSIKIEWICZ Copyright (c) 2024 Wacław ANDRUSIKIEWICZ https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 123–128 123–128 10.29227/IM-2023-02-65 Badanie i ocena właściwości fizykochemicznych zawartości piaskowników https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/487 <p>W artykule dokonano oceny właściwości fizykochemicznych piasku z piaskowników oczyszczalni ścieków pod kątem wymagań<br>stawianych kruszywom budowlanym. W związku z tym przeprowadzono analizę właściwości fizycznych piasku: wilgotność, gęstość<br>nasypową, a także analizę składu chemicznego piasku i poziom wymywalności substancji szkodliwych oraz metali ciężkich. Celem<br>badań było znalezienie alternatywy dla malejącej zasobów tego cennego surowca, niezbędnego dla sektora budowlanego. Obecnie<br>szacuje się, że w ciągu 20 lat zabraknie piasku odpowiedniej jakości do wykorzystania w budownictwie. W artykule przedstawiono<br>wyniki badań fizykochemicznych oraz wymywalności wybranych substancji szkodliwych (P, F, N-NH4+, Cl, SO42-) i metali ciężkich<br>(Ba, Zn, Cu, Pb, Cd, Cr, Co, Fe, Ni) z zawartości piaskownika.</p> Monika CZOP Agnieszka PETRYK Luzia BALCERZAK Agata JAMRY Weronika KOPIEC Katarzyna NOWAK Marta PIWOWARCZYK Weronika ZACKIEWICZ Copyright (c) 2024 Monika CZOP,Agnieszka PETRYK,Luzia BALCERZAK,Agata JAMRY,Weronika KOPIEC,Katarzyna NOWAK,Marta PIWOWARCZYK,Weronika ZACKIEWICZ https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 129–134 129–134 10.29227/IM-2023-02-66 Analiza zagrożenia hałasem w zakładach mechanicznej przeróbki węgla kamiennego https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/488 <p>W artykule przedstawione zostały wyniki analizy zagrożeń hałasem w zakładach przeróbki mechanicznej kopalń węgla kamiennego<br>w okresie od 2003 do 2022 roku. Przeanalizowano zapadalność na choroby zawodowe w górnictwie węgla kamiennego ogółem<br>i zakładach przeróbki węgla oraz zapadalność na choroby zawodowe, których przyczyną był hałas. Przeanalizowano także liczby<br>stanowisk pracy zagrożonych hałasem w zakładach przeróbki w analizowanym okresie. Ze względu na dynamiczne zmiany<br>organizacyjne w polskim górnictwie węglowym w okresie prowadzonej analizy skutkujące zmniejszoną liczbą kopalń, zakładów<br>przeróbki mechanicznej węgla, a tym samym liczbą stanowisk pracy w tych zakładach oraz zmniejszeniem wydobycia węgla o blisko<br>50% zaproponowano wskaźnik oceny stanu zagrożenia hałasem WTH na stanowiskach pracy odniesiony do sumarycznej ilości<br>węgla wzbogacanego w zakładach przeróbki w poszczególnych latach. Najniższą wartość tego wskaźnika wynoszącą 4,4 (1/mln Mg)<br>odnotowano w 2004 roku, a wartość najwyższą 8,6 (1/mln Mg) w roku 2022.</p> Aleksander LUTYŃSKI Copyright (c) 2024 Aleksander LUTYŃSKI https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 135–140 135–140 10.29227/IM-2023-02-67 Walidacja metod pozyskiwania geodezyjnych danych pomiarowych składowisk https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/489 <p>W artykule skupiono się na walidacji metod gromadzenia danych do badania składów, kluczowych w branżach takich jak budownictwo<br>i górnictwo, począwszy od tradycyjnych metod ręcznych po zaawansowane technologie, takie jak LiDAR i drony. W badaniu oceniano<br>dokładność i niezawodność, biorąc pod uwagę takie czynniki, jak precyzja sprzętu i przetwarzanie danych. W artykule opisano<br>badanie różnych technik i urządzeń pomiarowych, porównując ich dokładność, użyteczność i wyniki. Praca ta podkreśla znaczenie<br>wiarygodnych danych dla wspierania wydajności i zrównoważonego rozwoju w różnych branżach.</p> Martina HULANOVÁ Lukáš KUTIL Marcela STANICZKOVÁ Pavel ČERNOTA Hana STAŇKOVÁ Copyright (c) 2024 Martina HULANOVÁ,Lukáš KUTIL,Marcela STANICZKOVÁ,Pavel ČERNOTA,Hana STAŇKOVÁ https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 141–146 141–146 10.29227/IM-2023-02-68 Korekta map katastralnych na obszarze po eksploatacji górniczej https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/490 <p>W artykule omówiono możliwości korekty mapy katastralnej na terenie pogórniczym. Jako obszar modelowy wybrano obszar<br>katastralny Muglinov w gminie Ostrawa. Problem niedokładności map wynika z wpływu podziemnej eksploatacji górniczej i rozwoju<br>historycznego.<br>Z technicznego punktu widzenia sposób korekcji, polegający na pomiarze większej liczby identycznych punktów, wykorzystaniu<br>współrzędnych położenia punktów przemieszczonych z okresu po ustąpieniu wpływów górniczych i przekształceniu blokami<br>z wykorzystaniem transformacji Junga, w sposób zastosowany przy przywracaniu rejestru katastralnego poprzez przetworzenie<br>wydaje się wykonalny i daje dobre rezultaty.</p> Marcela STANICZKOVÁ Martina HULANOVÁ Lukáš KUTIL Pavel ČERNOTA Hana STAŇKOVÁ Copyright (c) 2024 Marcela STANICZKOVÁ,Martina HULANOVÁ,Lukáš KUTIL,Pavel ČERNOTA,Hana STAŇKOVÁ https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 147–152 147–152 10.29227/IM-2023-02-69 Badania zapraw cementowych i żużlowych z granulatami gumowymi SBR pod względem ekotoksykologiczności i wytrzymałości https://www.inzynieriamineralna.com.pl/index.php/testowe/article/view/491 <p>Znane są różne rozwiązania zagospodarowania odpadów gumowych pochodzących ze zużytych opon, w&nbsp;literaturze napotykamy w&nbsp;szczególności na badania mieszanek betonowych i&nbsp;już gotowego wyrobu. Są to badania opisujące głównie właściwości reologiczne, mechaniczne i&nbsp;trwałościowe.<br>Jednak duża toksyczność gumowych odpadów z&nbsp;opon samochodowych nakazuje badać taki beton pod względem ekotoksykologicznym.<br>W&nbsp;pracy przedstawiono wyniki badań nad użyciem 3 różnych granulatów jako wypełniaczy zapraw ze spoiwem żużlowym lub cementowym CEM IV. Skupiono się na immobilizacji szkodliwych związków z&nbsp;granul gumowych w&nbsp;masie spoiwa. Założono, że wyrób budowlany z&nbsp;użyciem zaprawy z&nbsp;granulatem gumowym będzie miał kontakt z&nbsp;wodą. Masowy udział granulatów w&nbsp;zaprawach wynosił 4,7%. Uziarnienie granulatów wynosiło do 4 mm, głównie 1–3 mm.<br>Wykazano spadek wytrzymałości zapraw z&nbsp;dodatkiem granulatów oraz brak wymywania wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych z&nbsp;zapraw. Metale z&nbsp;zapraw zostały zasorbowane przez gumę, w&nbsp;większości przypadków.</p> Beata GRYNKIEWICZ-BYLINA Barbara SŁOMKA-SŁUPIK Bożena RAKWIC Copyright (c) 2024 Beata GRYNKIEWICZ-BYLINA,Barbara SŁOMKA-SŁUPIK,Bożena RAKWIC https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 2024-02-19 2024-02-19 2 2 (52) 153–162 153–162 10.29227/IM-2023-02-71